گزارش سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران

پیامدهای بحرانی و خسارت‌ های اختلال اینترنت برای شرکت‌ ها

پیامدهای بحرانی و خسارت‌ های اختلال اینترنت برای شرکت‌ ها

رسانه قطبنما: سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران با انتشار نتایج یک نظرسنجی از کسب و کارهای عضو این سازمان تحلیل تازه‌ای از میزان ضرر و زیان کسب و کارها ناشی از اختلال و قطعی اینترنت را منتشر کرده است.  به گزارش «فردای اقتصاد»، این گزارش آماری ۱۲ صفحه‌ای با مشارکت ۱۰۴ شرکت از تاریخ ۷ تا ۱۰ مهر ۱۴۰۱ صورت گرفته نشان می‌دهد تمامی شرکت‌های حاضر در نظرسنجی بابت اختلال و قطع اینترنت با ضرر و زیان مواجه شده‌اند. بیش از ۴۱ درصد شرکت‌ها ۲۵ تا ۵۰ درصد درآمد خود را در این مدت از دست داده‌اند و حدود ۴۷ درصد هم بیشتر از ۵۰ درصد کاهش فروش داشته‌اند.

برآورد میزان خسارت کسب و کارها از اختلال اینترنت

در این نظرسنج، از شرکت‌ها پرسیده شده که در صورت تداوم این محدودیت‌ها میزان خسارت روزانه آن‌ها، یعنی ترکیب فروش از دست‌رفته و هزینه اضافه شده، چقدر خواهد بود؟ ۵۳ درصد روزانه ۵۰ میلیون تومان، ۲۱ درصد ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان، حدود ۱۸ درصد بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان و قریب به ۸ درصد روزانه بالاتر از ۵۰۰ میلیون تومان خسارت می‌بینند. اگر تعداد کارکنان را شاخصی برای بزرگی شرکت‌ها بدانیم، می‌شود گفت که تقریبا همان ۸ درصدی که بالای ۲۰۰ نفر نیرو دارند، احتمالا روزانه بالای ۵۰۰ میلیون تومان خسارت خواهند دید و همان ۷۳ درصدی که زیر ۵۰ نفر نیرو دارند، روزانه ۵۰ میلیون تومان خسارت خواهند داشت.

تاثیرات ناشی از محدودیت اینترنت بر فروش کسب‌وکارهابرآورد خسارت به‌ ازای هر روز تداوم اینترنت

این اعداد نشان می‌دهند هیچ بخشی از صنعت رایانه از گزند این خسارات مصون نمانده‌ است و در صورت تداوم این محدودیت‌ها خسارت‌ها هم ادامه خواهد داشت.

در این زمینه می‌توانید گزارش «۱.۵ میلیون دلار در ساعت، خسارت فیلترینگ این روزها» را نیز بخوانید.

بررسی ابعاد محدودیت‌ها و اختلالات اینترنت

براساس گزارش «فردای اقتصاد»، در این مدت اختلالات و قطعی اینترنت دیتاسنترها منجر به اختلال در ارتباط با upstream دامنه‌ها و هم‌چنین ایجاد مشکلات زیادی در dns resolution دامنه‌ها شد. میزان failed request های منطبق با این شرایط، تقریبا ۱۷۰ برابر وضعیت معمول است. به‌علاوه، تمامی ارتباطات سالم https و handshake های داخلی، به ‌دلیل سیستم فیلترینگ و تلاش برای بستن سرویس‌های تانل و وی‌پی‌ان تحت تاثیر قرار گرفت. این اختلالات، به‌طور مستقیم ‌بیش‌تر سرویس‌های شرکتی مانند پرداخت‌ها، لاگین‌ها، سیستم‌های اطلاع رسانی (۲fa/Email)و سیستم‌های CICD و مدیریت رلیز، مانیتورینگ و آلرتینگ را تحت تاثیر قرار داد.

از سوی دیگر، اختلال در سرویس‌های تانلینگ منجر به مسدود شدن دسترسی امن کارشناسان سازمان‌ها به سرویس‌های سازمان و افزایش ریسک‌های امنیتی برای این شرکت‌ها شد. از پنج‌شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۱، اختلالات اولیه تقریبا در تمام دیتاسنترها آغاز شد. این روند تا زمان انتشار این گزارش با روند ثابتی ادامه دارد.

در روز شنبه ۲ مهر، اختلالات داخلی در ارتباط بین دیتاسنتری و ارتباط با اینترنت بین‌الملل افزایش چشم‌گیری داشت و شدیدترین اختلالات را به‌ویژه در بخش داخلی تجربه کرده است. اختلالات در روزهای پنج‌شنبه و جمعه، ۷ و ۸ مهر شدت بیش‌تری داشته است.  تمرکز این اختلالات از ساعت ۱۶ تا ۲۴ هر روز بوده است.

عوامل موثر بر ضرر و زیان شرکت‌ ها به دلیل اختلال در اینترنت

۱. ارتباط مستقیم کاهش فروش با درآمد شرکت‌ها به‌دلیل اختلال در کانال‌های فروش

یکی از مهم‌ترین علل کاهش فروش کسب‌وکارها، اختلال در سرویس‌های گوگل است. بسیاری از کسب‌وکارها هزینه سنگینی برای SEO و AdWords گوگل می‌کنند تا مشتریان در زمان جست‌وجو به سایت آن‌ها برسند. قطع شدن سرویس گوگل باعث از دست رفتن این بخش از مشتریان می‌شود. محدودیت در دسترسی به ابزارهای تحلیلی گوگل هم این مشکل را بیشتر کرده‌ است.

۲. کاهش فروش یا درآمد شرکت به دلیل اختلال در استفاده از ابزارهای بازاریابی دیجیتال

موارد مطرح شده در حوزه بازاریابی دیجیتال را می‌توان به چند بخش تفکیک کرد. مهم‌ترین چالش به فیلتر شدن اینستاگرام ربط دارد. اینستاگرام به عنوان یکی از اصلی‌ترین کانال‌های فروش، تقریبا به صورت کامل کارکرد خود را از دست داده است. دوم اینکه، هر کسب و کار در چندین سال تولید محتوا و بهینه‌سازی‌ برای موتورهای جستجو (SEO) زمان زیادی را برای کسب رتبه در کلیدواژه‌های مرتبط با صنعت خود در گوگل صرف کرده‌اند که این مورد نیز با اختلال در موتور جستجوی گوگل، عملا باعث افت شدید ترافیک شده است.

همچنین تعدادی از کسب و کارها برای پیدا کردن ارتباط موثر با شرکت‌ها و ارتباط با افراد تاثیرگذار در بین مشتریانشان، از پلتفرم لینکدین استفاده می‌کنند که با اختلال روبرو شده است.

۳. لطمه به عملیات روزانه استفاده از ابزارهای ارتباط با مشتریان

محدودیت ابزارهای ارتباطی، به ۴طریق روی فعالیت‌های روزانه شرکت‌ها تاثیر گذاشته است: مختل شدن ارتباطات درون سازمانی، مختل شدن ارتباطات سازمان با مشتریان، ناتوانی در ارتباط با مشتریان و تامین‌کنندگان خارج از کشور و عدم دسترسی به منابع دانشی مورد نیاز برای کارها.

۴. صدمه به عملیات جاری شرکت به دلیل اختلال در استفاده از ابزارهای طراحی و توسعه محصول

عموما ابزارهای توسعه با توجه به پخش بودن و تنوع Dependency ها، به اینترنت بین‌الملل نیاز دارد. تعدادی از ابزارهای توسعه که دچار اختلال شده‌اند شامل Github / Gitlab و Docker و Pypy و NPM و Packagist و Sentry و K۸s / helm و همین طور CDN های مختلف و ابزارهای Google SDK / Play هستند. همچنین، ابزارهای ارتباطی مورد استفاده برنامه‌نویسان نظیر Slack و Skype و Google Meet و Whatsapp هم مختل شده‌اند. ابزارهای محصولی نظیر Terello و Figma و AdobeXD و Miro و Jira هم فقط با اینترنت بین‌المللی کار می‌کنند. نباید فراموش کرد که بخش مهمی از کار تیم‌های فنی و محصولی از طریق جستجو در منابع مختلف انجام می‌شود که عملا این بخش هم مختل شده‌است.

۵. افزایش آسیب در عملیات جاری شرکت به دلیل اختلال در استفاده از سامانه‌های داخلی شرکت

با توجه به اینکه بسیاری از کارکنان شرکت‌ها، دورکار هستند، نیاز به ابزارهای ارتباطی برای پیشبرد عملیات جاری و کارهای شرکت‌ها بیش از پیش حیاتی است و ناپایدار بودن اینترنت و اختلالات سامانه‌های ارتباطی این موضوع را بسیار مشکل کرده است؛ هم برای همکاران داخلی هم همکاران خارجی. همچنین در برخی شرکت‌ها اتصال به سرویس‌ها و پلتفرم‌های خارج از ایران و دسترسی به داده روزانه برای پیشبرد کارهای جاری، لازم است که این موارد نیز کاملا با مشکل مواجه شده است.

۶. صدمه به عملیات جاری شرکت به دلیل اختلال در استفاده از ابزارهای ارتباط درون سازمانی

اختلالات اینترنت، در سه حوزه روی ارتباطات درون سازمانی تاثیر گذاشته است: ارتباطات روزمره کارکنان، جلسات آنلاین و ارتباطات زیرساختی.

۷. صدمه به عملیات جاری شرکت به دلیل اختلال در تعامل با اشخاص و موسسات غیرایرانی

گفت‌وگو و مکالمه با اشخاص خارجی اعم از مشاور و همکار و تامین‌کننده و هر نوع دیگر از بین رفته‌است؛ به خصوص که به دلیل اختلاف ساعت، پیدا کردن زمانی که فرد مقابل در حال کار باشد و اینترنت بین‌الملل در ایران محدود نباشد، بسیار دشوار شده‌ است. فیلتر شدن ابزارهایی مثل واتساپ، لینکدین و اسکایپ هم کار را سخت‌تر کرده‌ است. فعلا تنها راه ایمیل است که البته اگر قرار به ارسال فایل‌های حجیم باشد، به دشواری ممکن است.

۸. لطمه به عملیات جاری شرکت به دلیل اختلال در تعامل با موسسات آموزشی و پژوهشی

اختلال در استفاده از موتور جستجوی گوگل، فعالیت‌های تحقیقی را عملا مختل کرده‌است. استفاده از منابع آموزشی سرویس‌های بین‌المللی ممکن نیست و حتی در مواردی که هزینه استاد خارجی پرداخت شده، به دلیل اختلال در سرویس‌های ویدئویی، کلاس منتفی شده‌است. سرویس‌های دانلود مقالات و مستندات هم در بسیاری از موارد دچار مشکل شده‌است. همچنین، آزمون‌های مختلف بین‌المللی که برگزار می‌شوند و بعضا زمان محدود و مشخصی دارند، برای دریافت گواهی‌های فنی در زمینه موضوعات مختلف مثل شبکه و امنیت و نرم افزار دچار اختلال شده‌است.

۹. لطمه به عملیات جاری شرکت به دلیل اختلال در تعامل با پیمانکاران و اشخاص همکار

شرکت‌های فعال در این حوزه اعلام کرده‌اند که برخی از خریدها و تامین ملزومات، خدمات و… از طریق شرکای تجاری خارجی انجام می‌شده است. به همین دلیل، پس از محدودیت‌های اعمال شده در اینترنت، بخش مهمی از فرآیند خرید و تامین، شامل بازدید از سایت‌های خارجی و سفارش‌گذاری، برگزاری جلسات آنلاین در پلتفرم‌های خارجی، ارسال و دریافت مدارک و مستندات از طریق سامانه‌های خارجی با مشکلات متعددی مواجه شده و عملا پیشبرد این موارد امکان پذیر نیست. ضمنا بخش مهمی از شرکای تجاری ایرانی نیز به دلیل دسترسی آسان، سریع و استفاده همگانی، از پلتفرم‌ها و سامانه‌های خارجی برای برگزاری جلسات، مذاکرات، ارسال و دریافت مدارک و مستندات استفاده می‌کنند که با وجود محدودیت‌های اینترنت، این قبیل تعاملات با شرکای داخلی نیز مختل شده است.

۱۰. لطمه به عملیات جاری شرکت به دلیل اختلال در دورکاری کارکنان

پاسخ‌دهندگان به این نظرسنجی معتقدند که عملا امکان دورکاری از بین رفته ‌است؛ چون امکان برگزاری جلسات آنلاین در پلتفرم‌های مورد استفاده نظیر گوگل میت، اسکایپ یا زوم به‌ صورت کلی یا جزئی با مسدودی و اختلال مواجه شده‌است.

پیشنهاد «رسانه قطبنما»:

گزارش آماری از چالش‌های فیلترینگ و اختلال اینترنت در کشور برای کسب‌وکارها

مطالب مرتبط